بوی خوش بهار نارنج

پیامبر اسلام در آثار متفکران غربی؛ نگاهی به اثر خانم کارن آرمسترانگ
نویسنده : پدر خوب ( باقر طالبی دارابی ) - ساعت ۱٢:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٩
 

 کارن آرمسترانگ در حال سخنرانی در کنفرانسی در سنگاپور در باره نقش دین در هزاره جدید 

با یک خاطره شروع می کنم که شاید بارها نقل کرده ام. در سال 2004 در شهر بارسلونا در اسپانیا ، در حاشیه برگزاری چهارمین نشست « پارلمان ادیان جهان »[1]،  با خانم کارن آرمسترانگ ( Karen Armstrong ) سخن گفتم و برای مصاحبه با وی مذاکره کردم. در همان چند دقیقه صحبت اولیه، از منش و روش برخورد و سخن گفتن او بسیار خرسند شدم. اگر چه فرصت مصاحبه بدست نیامد اما بزرگ منشی و تواضع و صدای خش دار او در ذهنم جای گرفته است و هر بار که نام او شنیده می شود یا آثار او را می بینم ،  او را تحسین می کنم. معمولا به دانشجویان خوبم توصیه می کنم که آثار او را بخوانند و باز بخوانند.

او یک پژوهشگر انگلیسی است. سابقه راهبگی مسیحی دارد. در حال حاضر از چهره های مشهور در حوزه مطالعات دینی وادیان و  الهیات تطبیقی است. چندین کتاب از او به چاپ رسیده است. سعی می کند با بازخوانی سنت راهی برای تعامل و گفتگوی میان ادیان و دین باوران برقرار سازد. نظریه « اولویت گفتگوی درون دینی بر گفتگوی بین دینی» ( interareligious dialogue / interreligious dialogue  ) او نیز معروف است. در این نظریه می گوید که ما در درجه نخست باید در درون هر دینی و میان مذاهب و افراد همان دین گفتگو  و روحیه تعامل را برقرار کنیم تا بتوانیم در گفتگوی بین ادیان موفق باشیم . آن دین و جامعه دینی که بتواند در درون خود بهتر گفتگو کند، در گفتگوی میان ادیان موفق تر است. 

برخی از آنها به فارسی ترجمه شد. از جمله ی کتاب های ترجمه شده وی عبارتند از :

  1. خداشناسی از ابراهیم تاکنون؛ دین یهود، مسیحیت و اسلام/ کرن آرمسترانگ؛ ترجمه‌ی محسن سپهر.- تهران: نشر مرکز، ‎۱۳۸۲.
  2. 2.      زندگینامه پیامبر اسلام محمد (ص)/ تالیف کارن آرمسترانگ؛ ترجمه کیانوش حشمتی.- تهران: حکمت،  ۱۳۸۳.
  3. دگرگونی بزرگ: جهان در زمان بودا، سقراط، کنفوسیوس و ارمیا/ کرن آرمسترانگ؛ برگردان ع. پاشایی، نسترن پاشایی.- تهران: فراروان، ‎۱۳۸۶.
  4. برخورد تمدنها چالش سنت و مدرنیته/ برنارد لوئیس، کارن آرمسترانگ، دیسلاو ژیگولسکی و دیگران؛ ترجمه و تدوین غلامحسین میرزاصالح.- تهران: مازیار، ‎۱۳۸۲.

کتاب  «محمد: زندگینامه یک پیامبر »[1] که با نام « زندگی نامه پیامبر اسلام » ترجمه و چاب شد، از بهترین و تاثیر گذارترین کتاب ها برای مخاطبان غربی در بعد از واقعه 11 سپتامبر بود. خواندن و باز خواندن این کتاب  توصیه بسیاری از متفکران و اهل نظر ایرانی و خارجی است.

متن انگلیسی این کتاب برای کسانی که می توانند انگلیسی بخوانند، توصیه می شود که از طرق گوگل بوک یا دانلودی می توانند به آن دسترسی داشته باشند. در کتاب خانه تخصصی دانشگاه ادیان همه آثار او موجود است. خواندن ترجمه کتاب هم برای خوانندگان ایرانی بسیار جالب و مفید خواهد بود.

در بخشی از کتاب با عنوان « محمد دشمن» ( Mohammad the enemy  ) به سیرتاریخی برخورد انکاری و خشونت آمیز مسیحیان اسپانیا با مسلمانان و پیامبر اسلام می پردازد که  برای محققان و دانشجویان علاقه مند به تاریخ « مناظرات جدلی اسلام و مسیحیت » بسیار مفید است. او تلاش دارد نشان دهد که برخوردهای سلطه آمیز حاکمیت عثمانی و  مواضع انکاری و سلطه خواهانه آنها نسبت به دین مسیحیت ، محمّد را « دشمن » مسیحیان ساخته بود  و این تصویر نادرستی بود و هست . در کل او معتقد است که ذهنیت منفی و خشونت آمیز نسبت به پیامبر اسلام( که امروزه نیز در قالب کاریکاتور یا ایات شیطانی یا ... رخ می دهد ) بازمانده یا پس مانده ی آن خاطرات تاریخی است که  در شهرهای تحت تسلط عثمانی ها پدید آمد. دولت عثمانی چهره اسلام را آنگونه که شایسته بود، ترسیم نکرد.در این نشانی می توانید به صحبت های وی در این باره گوش کنید.www.youtube.com/watch?v=iVw6RY1cQrg

 

 رمان نویس مشهور حوزه رمان های دینی  نیکوس کازانتزاکیس در رمان « آزادی یا مرگ»[2] گوشه ای از آنچه عثمانی ها با مردم اندلس و اسپانیا کردند را نیز به قلمی ادبی به تصویر کشید که ترجمه بسیار خوب مرحوم محمد قاضی حق مطلب را کاملا ادا کرد.

محمّد پیامبر رحمت است، رحمت برای جهانیان ( رحمه للعالمین) . چهره او را با قرائت ها و اعمال نا صواب خویش  نباید خراب کنیم .معتقدم که مبنایی ترین پایه برای حکمت ، عزت و مصلحت در زندگی تک تک ما ، توجه عمیق و بیشتر به خود پیامبر است. کسی که صرفا « پیامبر» است و اجری نمی طلبد و هویت خویش را در دین خود چنان مخفی می کند که پیروانش را نه « محمدیان » ، بر خلاف « عیسویان یا موسویان یا بوداییان یا زردشتیان« ، که مسلمانان می خوانند و دین او را نه آیین محمد یا محمدیسم بلکه « اسلام » مینامند. تنها پیامبری که همه هویتش را در هویت « الله» فرو می برد. آن امین و ساده و بی قال و قیل مدرسه که وقتی تجربه دینی ناب را بدست آورد از خوف و خشیت خدا « گلیم به خود پیچید » ( ایها المزّمّل ).

در باره امام حسن مجتبی ( س)  نیز پیش از این مطلبی نوشته ام در همین وبلاگ با عنوان « تاملات سایه نشینی4: در سایه ی روحیه ی آشتی جوی امام حسن مجتبی ( ع). 


 



[1] Muhammad: a biography of the Prophet/ Karen Armstrong.- London: phoenix, 1991.

[2] آزادی یا مرگ/ نوشته نیکوس کازانتزاکیس؛ ترجمه محمد قاضی.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۵۶



[1]  Parliament of World Religions