بوی خوش بهار نارنج

شب آرزوها ، «اخلاق مسؤولیت » و بحران آب
نویسنده : پدر خوب ( باقر طالبی دارابی ) - ساعت ۱۱:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٢/۱۱
 


از ازدیدگاه عقل مدرن،  عقلانیت عملی ( حقوقی – سیاسی) مکمل عقلانیت نظری(‌معرفت شناسی) است.  بر این اساس محور اصلی تحقق یافتگی عقلانیت عملی در فرد و در جامعه ، احساس «مسؤولیت شهروندی» یا همان « اخلاق مسوولیت» است. ماکس وبر «اخلاق مسؤولیت» را به منزله‌ی بهترین راه حل برای زندگی در دنیای «افسون زدایی شده‌ی»  مدرن پیشنهاد می‌کند.وبر مدعی است که اخلاق مسوولیت سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های بهتری را،در مقایسه با اخلاقی که معطوف به  «اهداف مطلق» است،  رقم می‌زند. در اخلاق مسئولیت،اعتراض اخلاقی» جایگاه شایسته خود را دارد. تجربه نشان داد که طرح اخلاق معطوف به ارزش‌های مطلق به خطا رفته است و انسانها را در بسیاری از جاها به کام مرگ و ترور و خشونت کشاند. در سوی دیگر، باز تجربه نشان داد که  نوسازی کاپیتالیستی نیز با آنکه بر دیگر بدیل‌های خود در جهان واقعی برتری یافت اما با طرح اخلاق مصرف‌گرایی موفق نبود و بحران زیست محیطی جدی پدید آورد. بماند که به «‌شیء‌وارگی » یا « کالا شدگی » انسان و تمام فضیلت‌های انسانی نیز انجامید.  

طبقه‌ی جدیدی که خود را  «مهندسان اجتماعی» می‌پندارند، آدم‌هایی خودبین و خود خواه و چاپلوس از آب در آمدند ! آنها نمی‌دانند یا نمی خواهند بدانند که پیامدها و نتایج عملی معمولا مهمتر از صرف «اخلاق اعتقادی» هستند.

در اعتقادات و اخلاق اعتقادی ما آمده است که آب مایه حیات است. نباید در مصرف  آن زیاده‌روی کرد. خدا آنرا آفرید. خدا آنرا پاک و پاک‌کننده آفرید. خدا آب را مایه‌ی زندگی همه موجودات قرار دارد. آب را نباید نجس کرد ووو...

همه اینها بدون داشتن حس شهروندی یا اخلاق مسئولیت  گزاره‌هایی اعتقادی‌اند که پیامدهای عملی ندارند. بسیاری از ما انسانها بر اساس باورهای دینی‌مان  اینها را می‌دانیم و در نظام اعتقادی و اخلاقی ما جای دارند اما پیامد‌های عملی این باورها را در زندگی مشاهده نمی کنیم. زمانی به پیامد‌ها توجه دقیقتری داریم که حس شهروندی داشته باشیم و در نتیجه اخلاق مسئولیت سرلوحه رفتار ما با طبیعت بطور کلی و با آب بطور خاص باشد.

در نظام اخلاق اعتقادی آمده است که شب اولین جمعه ماه رجب «‌لیله الرغائب»  نام دارد؛ معادل فارسی آنرا « شب آرزوها» وضع کرده‌اند. اما آیا چند نفر از ما امشب آرزو میکنیم که « بحران آب حل شود»، « دسترسی مساوی و عادلانه همه بشر به آب سالم مهیا شود. چشمه‌ها پر آب شوند. رودخانه‌ها از گند فاضلابها و نیز از خشکی کشنده نجات پابند.کسی در افریقا از بی آبی  و در سوی دیگر در سواحل اندونزی از بالا آمدن آب دریا نمیرد. آروز کنیم که جنگی موسوم به « جنگ آب » جهان را در بر نگیرد. آرزو کنیم که برای مسواک کردن یک لیوان آب مصرف کنیم نه یک گالن 20 لیتری. آروز کنیم که هیچ وقت «‌آب را گل » نکنیم.

خدایا اخلاق مسئولیت را در وجود ما بارور ساز تا « شب‌ آرزوها»ی ما به « شبهای آروز» تبدیل شود. خدایا « آب  را از ما نگیر».  آمین.

شب آرزوها/  برابر با 11 اردیبهشت 1393 ، روستای محل تولد ، بهشت( زیر پای مادر) در منزل پدری.