بوی خوش بهار نارنج

تاملات سایه نشینی 3: شکیبایی بر گفته ها به مثابه ی یک کنش اجتماعی
نویسنده : پدر خوب ( باقر طالبی دارابی ) - ساعت ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۱٥
 

شکیبایی  خصلتی مهم و بزرگ است. شکیبایی ظاهرا به انسان ها اختصاص دارد و در میان حیوانات ، دست کم ، ثابت نشده است. یکی از مفاهیم مهم قرآنی،  شکیبایی در مقابل « گفته های دیگران» است: واصبر علی ما یقولون...( مزمل 10). در این آیه از وجود نازنین پیامبر رحمت، محمدبن عبدالله( ص) خواسته می شود که در مقابل گفته های مخالفان شکیبایی پیشه کند. او که به استناد ایات قبلی ، برای دریافت یک « قول  ثقیل ( کلام سنگین) یا بهتر بگوییم «مسوولیتی دشوار و سنگین»، باید درخلوت شبانه خود به اندازه ی  « نیمی یا کمتر یا بیشتر از نیمی از شب »  بیدار بماند و و با « قرآن » یعنی «گفته های» خدا سر کند،  در شلوغی فعالیت های روزانه باید « خداوند مشرق و مغرب » را » وکیل قرار دهد و بر « گفته های» مخالفان « شیکبایی» پیشه کند و از کنار آن « به زیبایی بگذرد».  خوب است قران را باز کنیم و یکبار آیات اول تا 10 سوره مزمل را همراه با ترجمه فارسی آن مرور کنیم.

در این ایات شکیبایی فرد در عرصه ی اجتماع با ریاضت فردی او در خلوت شبانه گره خورده است. این نشان می دهد که  شکیبایی اولا  به یک « خلوت نشینی اشک آلود و پر از رازو نیاز»  نیاز دارد و ثانیا،  در زندگی روزمره و در عرصه ی عمومی،  شکیبایی بر گفته ها ، نارواها، تهمت ها و دروغ بستن ها یک کنش فعال اجتماعی  است که شاید با آنچه امروزه از آن به « کنش عدم خشونت» یاد می شود، انطباق داشته باشد. شیکبایی  خصلت بسیار پر ارجی است که در بسیاری از سنت های دینی، بومی و فرهنگی جهانیان بر آن تاکید می شود.  از برخی ایات دیگر قرآن چنین بر می آید که گویی « حق » طلبی با « شکیبایی » گره خورده است : و تواصَوا بالحقّ و تواصَوا بالصبر( عصر 3). شکیبایی بر « گفته ها» یعنی کنترل نفس در مقابل دشمن و عدم پاسخ به گفته « ناسزای آنها » با « زبان ناسزا».

شکیبایی یک خصلت انسانی است که دین بر آن تاکید ویژه دارد بنابراین یک ارزش جهانی یا همگانی « یونیورسال» هم هست و می توان آنرا از بستر خاص دینی و ایدئولوژیک اش جدا ساخت به همه آدم ها با هر دینی و آیینی و حتا بدون هر دین و ایینی توصیه کرد. شکیبایی بر گفته ها مخصوص کسانی است که رسالتی « سنگین» بر دوش دارند. رسالتی که به افتخار می توان از آن به « حق طلبی » یاد کرد. چرا که حق طلبان موظف به شکیبایی هستند. « حق» و « صبر » در کنار هم هستند.

روزه نیز تمرینی است برای شکیبایی. شکیبایی  در مقایل اشتهای خوردن، آشامیدن و شهوات جنسی. اما مهمترین کار را کسانی می کنند که با دهان روزه  در مقابل « گفته های ناروا» شکیبایی می کنند و به « جدال احسن » روی می اورند و به زبان مدرن « عدم خشونت » را سرلوحه کار خویش می سازند.  حق طلبی شکیبایی می خواهد و این توصیه قرآن است...