بوی خوش بهار نارنج

یک نکته جامعه شناختی در باره فرقه و فرقه گرایی جدید
نویسنده : پدر خوب ( باقر طالبی دارابی ) - ساعت ٢:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/۱٥
 

مفهوم فرقه تاریخی بسیار ممتاز دارد. در زبان انگلیسی، واژه sect  به معنای یک گروه دینی جدا شده است. اما در کاربرد تاریخی آن در جهان مسیحیت دارای معنایی به شدت منفی است. در این کاربرد فرقه عبارت از جریان یا جنبشی است که به باوری موروثی متمسک است و اغلب به مناسک و اعمالی پایبندی نشان می‌دهد که از رویه‌های راست کیشی یا ارتدکسی دین جداست. در عمل، فرقه‌ی‌ مسیحی معمولا منکر مراسم رسمی و مناسک کلیسا‌ها است و خود را رقیبی می‌خواند که فاقد تشریفات کشیشی یعنی کسی است  که خود را تنها مقام صلاحیت‌دار برای مناسک دینی و تنها واسطه خدا و خلق میداند.

ویژگی های اصلی فرقه عبارتند از : 1. سرشت دواطلبانه و دلبخواهی بودن 2. جهت‌گیری به سمت « نظام پیروی و عضویت قاعده مند» 3.  سازمان یافتگی یکدست و منسجم 4. دارای تنش با محیط اجتماعی فرهنگی  یا یا با دین نهادینه رسمی .

فرقه های نوظهور در جهان اسلام

یکی از فرضیه‌های کالین کمبل جامعه شناس دین غربی در باره کیش های نوظهور آن است که آنها و « محیط فرقه ای» بر اساس چند چیز رشد می‌کنند که از جمله ی مهمترین آنها عبارتند از:  ( الف)  میزان تماس با فرهنگ « بیگانه » و ( ب)  از هم پاشیدگی انسجام فرهنگ بومی حاکم .  اگر چه فرهنگ غالب در کشورهای اسلامی از این از هم پاشیدگی بدور است اما تماس با فرهنگ « بیگانه » در برخی از گروه ها در جهان اسلام  مشاهده میشود ، بویژه در میان طبقه اجتماعی- اقتصادی بالا دست .