تاملات سایه نشینی 6: رسالت شیعه بودن در روزگار ما

شاید وقتی از رسالت ( mission ) سخن گفته شود، عده‌ای اعتراض کنند که باز گامی دیگر در مسیر ایدئولوژیک سازی برداشته می‌شود. می‌پذیرم که این دغدغه‌ای بجاست چرا که بیشتر کسانی که در روزگار ما از « رسالت » چیزی بودن سخن به میان می‌آورند، از دورترین نقطه باختر تا نزدیک‌ترین نقطه خاور، به گونه‌ای این رسالت و تاکتیک‌های تحقق آن را تعریف‌کرده‌اند،  که این « انسان» بود که در نهایت آسیب دیده‌ است. یکی با شعار «‌رسالت امریکایی یا غربی بودن» چنان کرد که منطقه‌هایی از جهان هنوز در آتش جنگ موسوم به « ضد ترور» می‌سوزد و آن دیگری با شعار رسالت «‌یهودی بودن » گام در خاکی نهاده است که روزگاری ، پیش از تعریف این رسالت، هواداران رسالت‌های های مختلف « ابراهیمی » در آن همزیستی می‌کردند. و باز دیگری « رسالت مسلمان بودن » را مطرح کرده است و با قساوت هر چه تمامتر دو برج را بر سر هزاران نفر خراب کرد و هنوز در گوشه کنار جهان با سلاح « تکفیر »‌و « تهدید » د رکنار جاده‌های تعالی انسان‌ها « بمب‌های کنار جاده‌ای » می‌کارد تا خود آنهایی را که می‌شناسد و تعریف می‌کند سوار « اتوبوس بهشت »‌نماید و آن دیگری را به جهنم بفرستند. او هر کس را که با نهاد و نمادی که او برساخته است مخالف باشد، به تیغ و تیر « دیگریِ محکوم به کفر و مرگ» از هستی ساقط می‌کند.

آیا می‌توان « رسالت شیعه بودن » را جنان تعریف کنیم که از این آسیب‌ها بدور باشد؟  بیان رسالت شیعه بودن در روزگار ما نیازمند شناخت دو چیز است: معنای شیعه بودن و معنای روزگار ما

در باره شیعه بودن  سخن‌های زیادی گفته و نوشته شده است. من ، اما، در این نوشتار کوتاه از میان تمامی آنچه گفته شده است، شیعه بودن به معنای عادل بودن و معتدل بودن را می‌پسندم. شیعه بودن یعنی نگاه کردن به مردم «‌به عنوان برادر و خواهر دینی یا شبیه به ما در انسانیت( الناس اما اخ لک فی الدین او شریک لک فی الخلق«. با این تعریف از شیعه بودن، من یک شیعه هستم، تو یک شیعه هستی، ما شیعه هستیم یعنی اینکه انسان شناسی ما بر برابری ، اعتدال و عدالت مبتنی باشد. شیعه بودن یعنی انسان‌ها را برادر دینی یا اعضای یک پیکر دانستند:

بنی آدم اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند.

شیعه بودن یعنی برابر دیدن مخلوقات خدا. شیعه بودن یعنی درنده خو نبودن بر آنکس که او را «‌دیگری » می‌دانیم. شیعه بودن یعنی «‌داشتن «‌موعظه حسنه« و « جدل احسن» با « دیگری. شیعه بودن یعنی تلاش در جهت «‌تعارفوا» میان میان انسان‌ها و اینکه « تفاوت‌ها ی آفرینشی، جنسیتی، قومی و قبیله‌ای ( انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل‌ لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقیکم». فقط برای شناخت متقابل و رسیدن به اوج کرامت است. شیعه بودن یعنی همین و بس.

ازاین منظر و با این تعریف از شیعه بودن، باید نگاهی به تعریف « روزگار ما » انداخت. «روزگار ما»  را صدای اکثریت خاموش جامعه بشری یعنی نخبگان، دلسوزان، دردمندان، خردمندان، اندیشمندان و عارفان و آگاهان و مومنان ناب و واقعی تمامی جوامع بشری ، اینگونه تعریف می‌کنند: روزگار «‌توجه به شباهت‌ها و احترام گذاشتن به تفاوت‌ها» « روزگار ما» ( to day ) روزگار احترام متقابل است. روزگار ما روزگار مدرن است و روزگار نه گفتن به استکبار، استحمار ، استعمار ، استعباد، استیصال، استثمار و استبداد. استعباد انسان به توسط انسان‌های دیگر در باور انسان روزگار ما نمی‌گنجد. این انسان بر اساس باورها و ایدئولوژی‌ها طبقه بندی نمی‌شود. روز گار ما روزگار تعامل، تعایش، تکامل، تحمل و مداراست.

« رسالت شیعه بودن در روزگار ما » یعنی تلاش برای همنوا شدن با همه‌ی دلسوزان بشریت در مقابل ظلم مضاعف انسان امروز. از افریقا گرفته تا آسیا و امریکا و اروپا و اقیانوسیه.

رسالت شیعه بودن یعنی بیان اینکه ما نیز « قواعد یونیورسال» داریم که می توانیم در روزگار کنونی برای بحران‌های مختلف ، بر اساس آنها با دیگران   همدلی و همکاری کنیم.

رسالت شیعه بودن در روزگار ما، یعنی قرار گرفتن آشتی‌جویانه و انتقادی در کنار دیگران برای حل بحران فقر، بحران محیط ریست، بحران هویت، بحران معنویت، بحران مهاجرت و از جا کندگی، بحران عدالت، بحران نوع دوستی و بحران آزادی .

رسالت شیعه بودن در روزگار ما یعنی ارائه و معرفی  ظرفیت‌های معنوی ائمه اطهار ( س) برای تدوین منشوری جهانی در کنار راه حل‌های دیگری که انسان‌های دلسوز دیندار و غیر دیندار بیان می‌کنند تا آلام بشری تسکین یابد.

رسالت شیعه بودن در روزگار ما یعنی ابلاغ درست رسالت نبوی که می‌گوید کرامت انسان به خدا‌ترسی اوست نه تکریم سلطان و شبان.

رسالت شیعه بودن یعنی به گونه‌ای عمل کردن که دین در مقابل آزادی قرار نگیرد، دین در مقابل معنویت‌ قرار نگیرد. دین در مقابل ملیت قرار نگیرد. دین عاملی برای تعارضات نشود. دین تشدید کننده تمایزپذیری‌ها قومی و قبیله‌ای افراطی و کشنده نشود.

رسالت شیعه بودن در روزگار ما یعنی نشان دادن الگوی صلح طلبی و خیرخواهی و نشان دادن اینکه که شیعه نیز می‌تواند در جهانی که دیگر مونولوگ و تک سخن نیست ، در دیالوگ‌های سازنده  مشارکت کند.

انسان‌های روزگار ما از سیاست و ایدئولوژی  آن و از اقتصاد سرمایه داری و زیاده طلبی‌ آن و از تعصبات کور و گریزنده از آزادی خسته شده است.

رسالت شیعه بودن یعنی عدل ورزیدن ، ظلم نکردن و در نهایت حقوق انسان را رعایت کردن و حقوق خدا و خلق را  به یک میزان ارچ نهادن. رسالت شیعه بودن در روزگار ما یعنی التزام نظری و عملی داشتن به «‌الناس امّا اخ لک فی‌الدین او شریک لک فی‌الخلق.

عید غدیر بهانه‌ای باشد برای بازتعریف رسالت شیعه بودن در عرصه زندگی فردی و اجتماعی روزگار کنونی. غدیر یعنی تعریف رسالت شیعه بودن به گونه‌ای که چونان « جشمه‌ی غدیر »‌بجوشد و تشنگان را، صرف نظر از هر دین و آیین و قوم و قبله‌ای سیراب کند. غدیر یعنی باز تعریف شیعه و رسالت شیعه بودن براساس اقتضای زمان و مکان و بر اساس الگوی زیستی، معرفتی و عملی امام علی« ع» .  سیره علوی همان گونه که بر طغیان نهروانیان تا حد ممکن صبوری می‌ورزد و در هنگام کور کردن این فتته تعریف درستی از آن ارایه می‌کند و خرد جمعی را نسبت به زشتی آنها قانع می‌سازد و آنگاه با رعایت عدالت بر آنها می‌تازد و بعد از آن نیز بازماندگان را خرجی بیت‌المال تفقد می‌کند و آبرو و ناموس و جان آنها را محترم می‌شمارد ، در همان حال بر کشیدن خلخال از پای یک یهودی نیز فریاد بر می‌اورد و اشک میریزد و آروزی مرگ می :ند و کل حکومت را مساوی با احقاق این حق از یک «‌دیگری » می‌داند. یک یهودی.

با این تعریف از شیعه بودن، غدیر و علی و سیره‌ی او با افتخار می گویم و توصیه می‌کنم بگویید که :‌

الحمد لله الذی جعلنا من المتمسکین بولایه‌ علی‌بن ابیطالب سلام‌الله علیه.

عید غدیر بر همه انسان‌های جهان مبارک. بر شما عزیز خوانند نیز مبارک باد.

/ 5 نظر / 8 بازدید
شيداي مجنون

سلام عيد غدير بر شما عزيز نويسنده نيز مبارك ، ‏ ممنون از مطلب زيبا وعالي تان. درين شب عزيز دعا ميكنم خدا توفيق بده تا بتوانيم در حد توان رسالت شيعه بودن را انجام دهيم بازم ممنون فوق عالي بود. الحمد الله كه توفيق خواندن اين مطلب را درين شب داشتم

معين

سلام استاد. خواندمتان و از محضر شما استفاده کردم. اومده بودم که عید رو به شما تبریک بگم. امیدوارم که همون شیعه ای باشم که تعریف شد...

سرگشته

با سلام و احترام واقعا استفاده کردیم و من هم مفتخرم که بگویم "الحمد لله الذی جعلنا من المتمسکین بولایه‌ علی‌بن ابیطالب سلام‌الله علیه." عیدسعید غدیر بر شما مبارک [گل]

صادق

سلام هر چند عرفا بلحاظ زمان کمی دیر شده که تبریک بگویم ولی از آن حیث که هر روز که ما این رسالت را برای خود بازخوانی کنیم و به آن توجه کنیم عید است، پس عید بر شما مبارک

ایمان

بسیار زیبا بود. بیشتر از همه این جمله برام جلب بود: <<رسالت شیعه بودن یعنی به گونه‌ای عمل کردن که دین در مقابل آزادی قرار نگیرد، دین در مقابل معنویت‌ قرار نگیرد. دین در مقابل ملیت قرار نگیرد. دین عاملی برای تعارضات نشود. دین تشدید کننده تمایزپذیری‌ها قومی و قبیله‌ای افراطی و کشنده نشود.>> خیلی هارو میشناسم که به اخلاقیات پابند هستند ولی زمانی که از زبان دین این مسائل رو می شنوند موضع گیری می کنند.